|
5084
sayılı kanun kapsamındaki ilerde teşvikten yararlanan
işverenlerin yanında çalışan ücretlilerde asgari geçim
indirimi uygulaması
5615 sayılı kanun ile getirilen düzenleme uyarınca,
01.01.2008 tarihinden itibaren ücretlilerin gelirlerine
"asgari geçim indirimi" uygulanmaktadır.
Asgari geçim indirimi tutarı, ücretlinin, aylık olarak
hesaplanan gelir vergisi tevkifatı tutarından mahsup
edilmekte ve işveren, mahsup edilen asgari geçim
indirimi tutarı kadar ücretliye daha fazla ödeme
yapmaktadır.
Bilindiği üzere, 06.02.2004 gün ve 25365 sayılı Resmi
Gazete'de yayımlanan 5084 sayılı Yatırımların ve
İstihdamın Teşviki ile Bazı Kanunlarda Değişiklik
Yapılması Hakkında Kanun ile; geliri düşük bazı illerin
kalkınmasına yardımcı olmak ve istihdamı teşvik etmek
amacı ile,
- Yeni istihdam edilen personelin ücretlerinden kesilen
gelir vergisi stopajının alınmaması,
- Yeni istihdam edilen personelin sigorta primi işveren
paylarının Hazine tarafından ödenmesi,
- Bedelsiz yatırım yeri tahsisi,
- Enerji desteğini
içeren düzenlemeler yapılmıştır.
5084 sayılı kanunda gelir vergisi stopajı teşvikinden
yararlanılması için belli sayıda istihdam yaratma şartı
aranmamıştır. Ancak, anılan kanunda 5350 sayılı kanunla
yapılan değişiklikle bu teşvikten yararlanmak için
asgari 30 işçi istihdam etme şartı getirilmiştir. Daha
sonra, 5615 sayılı kanunla 2007 yılında yapılan yasa
değişikliği ile bu sayı 30'dan 10'a indirilmiştir.
Yapılan bu düzenlemelere göre; anılan kapsama giren il
ve ilçelerde; 1/4/2005 tarihinden itibaren yeni işe
başlayanlar ile 1/4/2005 tarihinden önce işe başlamış
olan gelir ve kurumlar vergisi mükellefleri, bu il ve
ilçelerdeki işyerlerinde en az on işçi çalıştırmaları
koşuluyla istihdam ettikleri tüm işçiler için bu
teşvikten yararlanabilmektedirler. Keza, 1/4/2005
tarihinden itibaren yeni işe başlayan mükellefler de, en
az on işçi çalıştırmaları koşuluyla kanun kapsamına
giren yerlerdeki işletmelerinde çalıştırdıkları tüm
işçiler için bu teşvikten yararlanabilmektedirler.
Öte yandan, 5084 sayılı kanun kapsamındaki bu teşvikler
31/12/2008 tarihine kadar uygulanacaktır. Ancak, bu
kanun kapsamına giren illerdeki yeni yatırımlar
nedeniyle uygulanacak vergi teşviki 5084 sayılı kanunun
3'üncü maddesinde yer alan süreye bakılmaksızın,
- 31/12/2007 tarihine kadar tamamlanan yatırımlar için
beş yıl,
- 31/12/2008 tarihine kadar tamamlanan yatırımlar için
dört yıl,
- 31/12/2009 tarihine kadar tamamlanan yatırımlar için
üç yıl
süreyle uygulanacaktır.
Anılan teşvik uygulamasında; ilave olarak yeni işe
alınan ve bu işyerlerinde fiilen çalışan işçilerin
1- Ücretleri üzerinden hesaplanan gelir vergisinin,
a- Organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu
işyerleri için tamamı,
b- Diğer yerlerdeki işyerleri için yüzde 80'i
verilecek muhtasar beyanname üzerinden tahakkuk eden
vergiden terkin edilmektedir.
2- Prime esas kazanları üzerinden hesaplanan sigorta
primlerinin işveren hissesinin,
a- Organize sanayi veya endüstri bölgelerinde kurulu
işyerleri için tamamı,
b- Diğer yerlerdeki işyerleri için yüzde 80'i
Hazine'ce karşılanmaktadır.
Gelir vergisi stopajının alınmaması ile ilgili
uygulamada; yeni istihdam edilen işçilerin ücretleri
üzerinden gelir vergisi genel kurallar çerçevesinde
hesaplanarak kesilmekte ve verilecek muhtasar beyanname
ile beyan edilip tahakkuk ettirilmekte, ancak tahakkuk
eden bu vergi terkin edilmektedir. Dolayısıyla da,
anılan vergiler ödenmemekte ve bu şekilde, ilave
istihdamın işverene maliyeti, terkin edilen gelir
vergisi stopaj tutarı kadar azaltılmış olmaktadır.
Ancak, terkin edilecek gelir vergisi stopaj tutarına
sınır getirilmiş olup, bu tutar, yeni işe alınan işçi
sayısı ile asgari ücret üzerinden ödenmesi gereken
verginin çarpımı sonucu bulunacak tutarın,
- Organize sanayi ve endüstri bölgelerindeki
işyerlerinde tamamını,
- Diğer yerlerdeki işyerlerinde ise yüzde 80'ini
aşamamaktadır.
5084 sayılı kanun kapsamındaki illerde, yukarıda
belirtilen teşviklerden yararlanan işverenlerin yanında
çalışan ücretlilerde her iki uygulamanın nasıl
yapılacağı konusunda sorunlar yaşanmış ve bugüne kadar
yapılan uygulamada; elektronik ortamda verilen muhtasar
beyannamelerde öncelikle teşvik uygulamasından
kaynaklanan tutarlar indirim konusu yapılmıştır.
Bu sorunların aşılması amacıyla yasa değişikliğine
gidilmiş ve bu amaçla, 5766 sayılı kanunla Gelir Vergisi
Kanunu'na geçici 73. madde eklenmiştir. Anılan yasa
maddesinde; 01.01.2008 tarihinden itibaren, bu
kapsamdaki ücretlerin vergilendirilmesinde öncelikle
asgari geçim indiriminin dikkate alınacağı hüküm altına
alınmıştır.
Maliye Bakanlığı konuyla ilgili olarak, yasanın
kendisine tanıdığı yetkiyle, 24.06.2008 tarihli Resmi
Gazete'de yayımlanan 267 seri nolu Gelir Vergisi
Tebliği'nde uygulamanın nasıl olacağını açıklamıştır.
Buna göre; asgari geçim indirimi tutarı, ücret üzerinden
hesaplanan gelir vergisinden öncelikle mahsup
edilecektir. Asgari geçim indirimi mahsubu yapıldıktan
sonra kalan gelir vergisi tutarı işveren tarafından
terkin edilecek tutar olacaktır. Ancak, terkin edilecek
tutar, 5084 sayılı kanunun 3'üncü maddesi uyarınca
asgari ücret üzerinden hesaplanan gelir vergisi
tutarından fazla olamayacağından asgari ücret üzerinden
hesaplanan tutardan asgari geçim indiriminin mahsup
edilmesi sonucu kalan tutar terkine konu edilecektir.
Öte yandan, Yatırımların ve İstihdamın Teşviki Genel
tebliğleri ekinde yer alan bildirim yerine bu tebliğin
yayım tarihi olan 24.06.2008 tarihinden itibaren, tebliğ
ekinde yer alan "Gelir Vergisi Stopajı Teşvikine İlişkin
Bildirim" doldurulacaktır. Ayrıca, daha önceki ilgili
tebliğlerin ekinde yer alan "Gelir Vergisi Stopajı
Teşviki Kapsamında İstihdam Edilen Ücretlilere İlişkin
Bilgiler" tablosu da doldurulmaya devam edilecektir.
Ocak, şubat, mart, nisan (ve mayıs) 2008 dönemlerine
ilişkin uygulama
Gelir Vergisi Kanunu'na eklenen geçici 73'üncü madde
hükmü 1/1/2008 tarihinden geçerli olmak üzere yürürlüğe
girmiştir. Anılan tebliğdeki açıklamalara göre, ocak ila
Nisan 2008 dönemleri aşağıdaki şekilde düzeltilecektir.
Asgari geçim indirimi uygulamasının yürürlüğe girdiği
1/1/2008 tarihinden geçici 73'üncü maddenin yürürlüğe
girdiği tarihe kadar geçen sürede 5084 sayılı kanun
kapsamındaki yerlerde uygulanan asgari geçim indirimi
işlemleri, yukarıda yapılan açıklamalar dikkate alınarak
düzeltilecektir.
Mükelleflerin yapacakları düzeltme işlemi, 5084 sayılı
kanun kapsamında terkine konu edilen tutarların terkin
kapsamından çıkartılarak asgari geçim indirimi mahsubuna
dönüştürülmesi suretiyle hak sahibi ücretlilere
ödenmesini gerektirmektedir. Dolayısıyla, söz konusu
düzeltme işlemi, ilgili dönemlerin tahakkuk tutarlarını
etkilemeyeceğinden bu dönemlere ilişkin düzeltme
beyannamesi verilmesine gerek bulunmamaktadır.
Buna göre, işverenler tarafından 1/1/2008 tarihinden
itibaren işçilere ait asgari geçim indirimi tutarı;
ödenmesi gereken asgari geçim indirimi tutarı, ödenen
tutar ve ödenecek fark tutar olarak tespit edilerek,
fark tutarların hak sahiplerine ödendiğine ilişkin
ilgililerin imzasını taşıyan bir bordro düzenlenecektir.
Aylık dönemler itibarıyla düzenlenecek bordro
istenildiğinde ibraz edilmek üzere "asgari geçim
indirimi bordrosu" ekinde saklanacaktır. Geçmiş döneme
ilişkin asgari geçim indirimi tutarları, ilgili aydaki
ücrete ilave olarak bir defada hak sahiplerine
ödenebileceği gibi, 31/12/2008 tarihine kadar eşit
tutarlar halinde de ödenebilecektir.
Akif AKARCA
VERGİNİN GÜNDEMİ
akif.akarca@alfaymm.com
26.06.2008 |
