|
Vergi uyuşmazlıklarında
üst makamlara başvurma ve şikayet yolu
Mükelleflerle vergi idaresi
arasında ortaya çıkan uyuşmazlıkların ortadan
kaldırılması çeşitli yollarla sağlanabilir. Uzlaşma,
cezalarda indirim ve dava yolu ile vergi mahkemelerinde
uyuşmazlıkların yoluna gidilebilir. Bu yollara
başvurmadan önce hatalı işlemin düzeltilmesi ilgili
makamdan istenebilir. Ancak bazı hallerde de belirtilen
bu yollara başvurma imkanı kalmaz. Bu iki durumda
başvurulacak imkanlar vergi kanunlarında öngörülmüştür.
Bu yollar üst makamlara başvurulması ve şikayet yolu ile
Maliye Bakanlığı'na müracaat edilmesi. Dünya
Gazetesi'nin önceki sayılarında vergi incelemesi,
uzlaşma konuları açıklanmıştı. Bu yazımızda da üst
makamlara başvurma ve şikayet yoluyla Maliye
Bakanlığı'na başvuru konuları üzerinde duracağız.
Üst makamlara başvurma
İdari Yargılama Usulü Kanunu'nun 11. maddesine göre,
vergi uyuşmazlıkları ile ilgili olarak dava açılmadan
önce, idari işlemin kaldırılması, geri alınması,
değiştirilmesi veya yeni bir işlemin yapılması üst
makamlardan, üst makam yoksa işlemi yapmış olan
idareden, dava açma süresi içinde istenebilir.
Mükellefin talebine,
- İdarenin 60 gün içinde bir cevap vermemesi durumunda
istek reddedilmiş sayılır.
- İsteğin reddedilmesi veya reddedilmiş sayılması
halinde dava açma süresi yeniden işlemeye başlar ve
başvurma tarihine kadar geçmiş sürede hesaba katılır.
Üst makamlara başvurabilmek için mükelleflere konu
bakımından herhangi bir sınırlama getirilmemiştir.
Üst makamlara başvuru, işlemi yapan idari birimin üst
makamına, işlemi yapan makamın üst makamı yoksa işlemi
yapan makama yazılı olarak yapılmalıdır. Mükellefler
vergi dairesinin işlemlerine karşı vergi dairesi
başkanlıklarına, Vergi Dairesi Başkanlığı olmayan
yerlerde ise defterdarlıklara başvurulabilirler.
Üst makama başvuru dava açma süresi ile sınırlıdır..
Doğrudan dava konusu yapılabilecek işlemle ilgili dava
açma süresi geçirildikten sonra üst makama başvuruda
bulunulması mümkün değildir. Süreden sonra üst makama
başvuru dava açma süresini durdurmaz.
Üst makama dava açma süresi içinde yapılmış olan
başvuru, dava açma süresini açık veya zımni cevap
alınıncaya kadar durdurur. Duran süre, cevabın alındığı
veya bekleme süresinin dolduğu tarihi izleyen günden
başlayarak kaldığı yerden işlemeye devem eder.
İdarenin bekleme süresi içinde cevap vermemesi dava açma
süresinin kaldığı yerden işlemesini başlatır. Ancak,
bekleme süresi geçtikten sonra idare tarafından
verilecek ret cevapları ilgililere yeniden dava açma
hakkını doğurmaz.
Üst makamın isteği reddetmesi durumunda ya da isteğin
reddedilmiş sayılması durumunda durmuş olan dava açma
süresi kaldığı yerden işlemeye başlar. Üst makam, talep
sahibinin talebine 60 gün içinde cevap vermezse talep
reddedilmiş sayılacaktır. Bu durumda, 60 günlük bekleme
süresinin dolmasından itibaren dava açma süresi kaldığı
yerden işlemeye devam edecektir.
Şikayet yoluyla Maliye Bakanlığı'na başvurma
Yapılan vergi hatalarını dava açma süresi içinde idareye
veya yargı merciine götürmeyen mükelleflerin dava açma
süresi geçtikten sonra bu mercilere başvurma hakkı
kalmamaktadır. Bu aşamadan sonra mükellefler hatalı
işlemlerin düzeltilmesini sağlamak üzere, ancak şikayet
yoluyla Maliye Bakanlığı'na başvurabilirler.
Maliye Bakanlığı vergi mahkemesinde dava açma süresi
geçtikten sonra vergi, resim ve harçların tarh, tahakkuk
ve ödeme emri ile haciz işlemlerini içeren tahsilat
aşamasında yapılan vergi hataları dolayısıyla düzeltme
talepleri reddolunan mükelleflerin şikayet taleplerini
incelemektedir. (VUK Madde:124)
Mükelleflerin şikayet taleplerine Maliye Bakanlığı'nın
açık veya zımni ret cevap vermesi üzerine dava açma
hakkı yeniden doğmaktadır.
Ayrıca il özel idare vergileri hakkında ilgili il
valiliğine, belediye vergileri hakkında ise belediye
başkanlıklarına başvurulabilir.
Şikayet yoluyla Maliye Bakanlığı'na başvurulmasında dava
açma süreleri
Dava açma süresi, özel kanunlarında ayrı süre
gösterilmeyen hallerde Danıştay'da ve idare
mahkemelerinde altmış ve vergi mahkemelerinde ise otuz
gündür.
Bu süreler;
- İdari uyuşmazlıklarda; yazılı bildirimin yapıldığı,
- Vergi, resim ve harçlar ile benzeri mali yükümler ve
bunların zam ve cezalarından doğan uyuşmazlıklarda;
Tahakkuku tahsile bağlı olan vergilerde tahsilatın;
tebliğ yapılan hallerde veya tebliğ yerine geçen
işlemlerde tebliğin; tevkif yoluyla alınan vergilerde
istihkak sahiplerine ödemenin; tescile bağlı vergilerde
tescilin yapıldığı ve idarenin dava açması gereken
konularda ise ilgili merci veya komisyon kararının
idareye geldiği;
Tarihi izleyen günden başlar.
Adresleri belli olmayanlara özel kanunlarındaki
hükümlere göre ilan yoluyla bildirim yapılan hallerde,
özel kanununda aksine bir hüküm bulunmadıkça süre, son
ilan tarihini izleyen günden itibaren on beş gün sonra
işlemeye başlar.
İlanı gereken düzenleyici işlemlerde dava süresi, ilan
tarihini izleyen günden itibaren başlar. Ancak bu
işlemlerin uygulanması üzerine ilgililer, düzenleyici
işlem veya uygulanan işlem yahut her ikisi aleyhine
birden dava açabilirler. Düzenleyici işlemin iptal
edilmemiş olması bu düzenlemeye dayalı işlemin iptaline
engel olmaz.
Ancak şikayet yolu ile başvuruda bulunanların
taleplerinin Maliye Bakanlığı'nca kabul edilmemesi
durumunda yargı yoluna gidilebilmesi için dava konusu
yapılacak işlemin vergi hatası niteliğinde olması
gerekir. Bir başka anlatımla idarenin vergi kanunlarının
uygulanması konusunda görüşünün farklı olması veya
yapılan tarhiyatın dayanağının geçersiz olması yada
incelemede bazı unsurların göz ardı edildiği öne
sürülerek şikayette bulunulamaz;yargı yoluna da
gidilemez.
Akif AKARCA / VERGİNİN GÜNDEMİ
akif.akarca@alfaymm.com
24.07.2008 |
