|
İş sözleşmesinin işçinin
yetersizliği nedeniyle feshedilmesi
İş güvencesi, işçinin objektif,
ekonomik, sosyal veya başka bir haklı neden olmadıkça
işten çıkarılmayacağı anlamına gelmektedir. İş
güvencesinde işçinin işine son verilmesi tamamen
yasaklanmış değildir. Sadece, keyfi ve objektif olmayan,
haklı bir nedene dayanmayan işten çıkarmalar
engellenmektedir.
4857 sayılı İş Kanunu'nun feshin geçerli sebebe
dayandırılması başlıklı 18. maddesinde, otuz veya daha
fazla işçi çalıştıran işyerlerinde en az altı aylık
kıdemi olan işçinin belirsiz süreli iş sözleşmesini
fesheden işverenin, işçinin yeterliliğinden veya
davranışlarından ya da işletmenin, işyerinin veya işin
gereklerinden kaynaklanan geçerli bir sebebe dayanmak
zorunda olduğu hükme bağlanmıştır.
4857 sayılı İş Kanunu'nda yapılan ve iş sözleşmesinin
işveren tarafından feshedilmesine olanak tanıyan
düzenlemelerden birisi de işçinin yetersizliğidir.
Ancak, işçinin yetersizliğinin ispatlanmasının oldukça
zor olması, işletmeleri bu konuda sıkıntıya sokacaktır.
İşçinin yeterliliğinden ve davranışlarından kaynaklanan
geçerli sebepler, 4857 sayılı kanunun 25'inci maddesinde
belirtilenlerin dışında kalan ve işyerlerinde işin
görülmesini önemli ölçüde olumsuz etkileyen sebeplerdir.
Madde gerekçesinde işçinin 'yetersizliğinden kaynaklanan
sebeplere' örnek olarak:
. Ortalama olarak benzer işi görenlerden daha az verimli
çalışma,
. Gösterdiği niteliklerden beklenenden daha düşük
performansa sahip olma,
. İşe yoğunlaşmasının giderek azalması,
. İşe yatkın olmama; öğrenme ve kendini yetiştirme
yetersizliği,
. Sık sık hastalanma
. Çalışamaz duruma getirmemekle birlikte işini gerektiği
şekilde yapmasını devamlı olarak etkileyen hastalık,
. Uyum yetersizliği,
Sayılmıştır. Yukarıda sayılan hususlar örnek olarak
verilmiştir. Yoksa, iş sözleşmesinin işveren tarafından
işçinin yetersizliği nedeniyle feshedilmesi sadece bu
durumlarla sınırlı değildir. Bu nedenle, ayrıca
aşağıdaki hususlarda işçinin yetersizliğinden
kaynaklanan geçerli sebepler olarak sayılabilir;
a)İşçinin eğitim durumunun yaptığı iş için yeterli
olmaması,
b)İşçinin eğitime yanaşmaması veya eğitime katılmakla
birlikte öğrenme ve kendisini yetiştirme konusunda
isteksiz ve yetersiz olması,
c)İşçinin verilen eğitimlere rağmen benzer veya aynı
işte çalışan diğer işçilerin hizmet veya mal üretim
ve/veya satışlarında ortalama olarak daha düşük verimde
çalışması,
d)İşçinin fiziki (bedensel) veya zihinsel olarak yaptığı
işe uygun olmaması ve/veya yetersiz kalması,
e)İşçinin, tüm uyarı veya eğitimlere rağmen işine
gereken dikkat özeni gösterememesi,
f)İşçinin yaşının görevini layıkıyla yerine getirmesine
engel olması.
Görüldüğü gibi, işçinin yetersizliğinden dolayı iş
akdinin feshedilebilmesi için mutlaka yetersizliğin
işveren tarafından belgelenmesi gerekmektedir. Bunun
için de, her işçi için yeterli bilginin yer aldığı iş
başvuru formunun düzenlenmesi ve işyerindeki üretim ve
satış gibi performansı gösteren belgelerin düzenli
olarak hazırlanması gerekmektedir.
Yetersiz olduğuna inanılan işçiler mutlaka hizmet içi
eğitime alınmalı ve performanslarını artırmaları
istenmelidir. Gösterilen tüm çabalara rağmen işçinin
istenen performansı gösterememesi halinde son çare
olarak iş akdinin feshedilmesi yoluna gidilmelidir.
İbrahim IŞIKLI /
SOSYAL GÜVENLİK VE İŞ HUKUKU
23.07.2008 |
