Soru: E. Koç- 1996 yılında bayan kuaförü
olarak meslek hayatıma başladım. İşe başlama
ile birlikte maliye kaydımı, meslek odası ve
esnaf sicil kaydımı yaptırdım. Vergi
mükellefiyetimden dolayı Bağ-Kur sigortalısı
oldum. 2001 yılında çıkan ekonomik kriz
nedeniyle işyerimi kapattım. Vergi kapanışı
yapıldı. Ancak, Bağ-Kur kapanışı yapılmadı.
Meslek odası ve ticaret sicili nedeniyle
Bağ-Kur sigortalılığımın devam edeceği
söylendi. Bu arada 2003-2005 yılları
arasında SSK’lı olarak başka bir işyerinde
çalıştım. SSK sonrası tekrar Bağ-Kur’a kayıt
yaptırmak istedim ancak kabul edilmedi.
Yapılan işlem doğru mudur?
Cevap: Sosyal güvenlik sistemimiz, karışık
bir mevzuat yapısına sahip olduğu
gerekçesiyle öteden beri her platformda
eleştirilmiştir. Yapılan eleştirilerin bazen
haksız ve yersiz olduğunu düşünürüm. Ancak,
öyle olaylar ile karşılaşıyoruz ki, konunun
uzmanları bile yorumlayıp anlamakta
zorlanmaktadırlar. Bunlardan birisi de
Bağ-Kur sigortalılık başlangıcıdır. Yıllar
itibariyle kimlerin Bağ-Kur sigortalısı
olacağı, sigortalılığı ne zaman başlayacağı,
ne kadar devam edeceği ve ne zaman sona
ereceği hep tartışma konusu olmuştur.
Bağ-Kur sigortalıları mevzuatın getirmiş
olduğu anlaşılmaz ifadelerden dolayı kendi
durumlarını yorumlayamadıkları için ciddi
şekilde maddi ve manevi kayıplar
yaşamışlardır. Kayıpların en önemlisi de
zaman kaybı olmuştur.
Bağ-Kur’da milat: 4 Ekim 2000
Bağ-Kur sigorta başlangıcı için birçok
konuda olduğu gibi 4 Ekim 2000 tarihi bir
milat olmuştur. Çok fazla geriye gitmeden, 4
Ekim 2000 öncesi ve sonrasındaki durumu
irdeleyerek okuyucumuza da cevap vermiş
olalım.
Öncelikle belirtelim ki, 4 Ekim 2000
tarihinde yayımlanarak yürürlüğe giren 619
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameden önce 3396
sayılı Kanun, Bağ-Kur sigortalılığı üç
nedene dayandırılmıştı. Bunlar; vergi
mükellefiyeti, meslek odası kaydı ve esnaf
sicil kaydıdır.
Bu üç kayıttan hangisi önce başlamış ise
sigortalılık başlangıcı bu tarihten
sayılmıştır. Örneği; meslek odası kaydı 1
Ocak 1998 tarihinde, esnaf sicil kaydı 25
Şubat 1998 ve vergi kaydı 27 Şubat tarihinde
başlayan bir kişinin bağ-Kur sigortalılığı 1
Ocak 1998 tarihinde başlayacaktır.
Söz konusu uygulamaya göre kendi mesleğini
icra eden meslek erbabının vergi
mükellefiyeti sona ermiş olmasına rağmen,
meslek odasına aidatlarını ödemek kaydıyla
oda üyeliği devam ediyorsa veya esnaf sicil
kaydı silinmemişse Bağ-Kur sigortalılığı
devam etmektedir. Her üç kaydın birden sona
ermesi ile Bağ-Kur sigortalılığı da sona
ermiş olur.
Görüldüğü gibi bu uygulama da Bağ-Kur
sigortalılığı salt olarak vergi kaydına
bağlı kılınmamıştır. Herhangi bir meslek
odası, dernek kaydı veya esnaf sicil kaydı
devam eden kişilerin Bağ-Kur sigortalılığı
da devam etmiştir.
Sigortalılık için vergi kaydı şart
Yukarıda 4 Ekim 2000 tarihinin Bağ-Kur için
bir milat olduğunu açıklamıştık. Anılan
tarihte Resmi Gazetede yayımlanarak
yürürlüğe giren 619 sayılı Kanun Hükmünde
Kararname ile Bağ-Kur sigortalıları için çok
önemli değişiklikler olmuştur. Konumuz
sigortalılığın başlaması ve sona ermesi
olduğu için söz konusu kararname ile bu
konuda yapılan değişiklikleri irdemekle
yetineceğiz.
Bağ-Kur sigortalılığının başlangıcı 619
sayılı Kanun Hükmünde Kararnameye göre 4
Ekim 2000 tarihinden sonra vergi
mükellefiyeti ile başlamaktadır. Vergi
kapanışı ile de sona ermektedir.
Meslek odası kaydı veya esnaf sicili kaydı
sadece vergiden muaf meslekleri icra eden
meslek erbabı için sigortalılık başlangıcı
sayılmaktadır. Vergi muafiyeti olmayan
meslekleri icra eden esnaf ve sanatkarlar
için meslek odası kaydı ve esnaf sicil kaydı
Bağ-Kur sigortalılığının başlangıç ve bitişi
için 4 Ekim 2000 tarihinden itibaren bir
anlam ifade etmemektedir.
Burada bir noktanın altını çizmekte fayda
var. 4 Ekim 2000 tarihinden sonra istisnai
durumlar dışında vergi kaydı Bağ-Kur
sigortalılığı için esas olmakla birlikte bu
tarihten önce Bağ-Kur sigortalılığı meslek
odası veya esnaf sicil kaydı nedeniyle devam
eden sigortalıların söz konusu sigortalılığı
devam ettiği sürece vergi kaydı
aranmayacaktır.
Bu durumda olan kişilerin Bağ-Kur
sigortalılığı başka bir sosyal güvenlik
kurumuna (SSK ve Emekli Sandığına) girişleri
nedeniyle sona erdikten sonra, tekrar
Bağ-Kur’a dönmek isterlerse bu kez vergi
kaydı esas alınacaktır. Artık, meslek odası
veya ticaret sicil kaydı olduğu için Bağ-Kur
sigortalısı olamayacaklar.
Bu noktadan hareketle yukarıya özetini
çıkardığımız okuyucumuzun sorusuna da cevap
vermiş oluyoruz. 4 Ekim 2000 tarihinden
sonra Bağ-Kur sigortalılığı için vergi kaydı
esas alınacağından dolayı Bağ-Kur’un
uygulaması yerindedir.
Son olarak bir noktaya daha dikkatinizi
çekmek istiyorum. Bilindiği gibi Bağ-Kur’un
buraya kadar açıkladığımız bu uygulaması 619
sayılı KHK’ye dayanmaktadır. Ancak 619
sayılı KHK Anayasa Mahkemesi tararından
iptal edilmiştir. Fakat 619 sayılı KHK’nin
getirmiş olduğu bu uygulama biçimi 4956
sayılı Kanun ile aynen benimsenmiştir. Bu
şekilde Bağ-Kur uygulaması yasal zemine
oturtulmuştur.
