1- Ticari Kazançların Gerçek Usulde
Vergilendirilmesi Rehberi : Gelir unsurlarından ticari kazancın elde
edilmesi, hesaplanması, diğer gelir unsurları ile bir arada
değerlendirilmesi ve yıllık beyannameye aktarılması konularında açıklamalara
yer verilmiş olup ayrıca bu rehberde, gerçek usulde gelir vergisine tabi
mükelleflerin 2006 takvim yılı gelirlerine ait yıllık gelir vergisi
beyannamelerinin doldurulmasına yönelik açıklamalar da yer almaktadır.
Söz konusu rehbere ulaşmak için
tıklayınız.(02.03.2007)
2- Kira Geliri
Elde Edenler İçin Yıllık Gelir Vergisi Beyanname Düzenleme Rehberi: Kira
geliri elde eden mükelleflerimizin bu gelirlerini beyan ederken
karşılaşabilecekleri her türlü soruya cevap bulabilecekleri hususlara yer
verilmiş, mükelleflerin bu vergiyi hangi sürelerde beyan edecekleri ve
ödeyecekleri konularına da rehberde ayrıca yer verilmiştir.
Söz konusu rehbere ulaşmak için
tıklayınız.
(02.03.2007)
3- Serbest Meslek
Kazançları Vergi Rehberi: Gelir Vergisi Kanunu’nda sayılan gelir
unsurlarından Serbest Meslek Kazancının elde edilmesi, hesaplanması ve
yıllık beyannameye aktarılması konusunda Yıllık Gelir Vergisi
beyannamelerinin doldurulmasında geçerli olan had ve tutarların dikkate
alındığı açıklamalara yer verilmiştir.
Söz konusu rehbere ulaşmak için
tıklayınız.
(23.02.2007)
4- Menkul Sermaye
İradı Elde Edenler İçin Gelir Vergisi Beyanname Düzenleme Rehberi: 2006
yılında gerçek kişilerce elde edilen menkul sermaye iratlarının beyan edilip
edilmeyeceği, beyan edilmesi durumunda hangi şartlar altında beyan
edileceği, Vergilendirme esasları, beyannamelerin verilme zamanı ve
vergilerin ödenmesi konularında bilgiler verilmiştir.
Söz konusu rehbere ulaşmak için tıklayınız
(23.02.2007)
5- G.V.K. Geçici
67.Madde Uygulaması İle İlgili Olarak Gerçek Kişilere Yönelik Vergi Rehberi:
Türk finansal araçlarına yatırım yapan gerçek kişi yatırımcıları
bilgilendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Ayrıca bu rehber vergi kesmekle
yükümlü bulunan aracı kurumlar ve bankalar içinde yararlı bir kaynak
olacaktır.
Söz konusu rehbere ulaşmak için
tıklayınız.
(23.02.2007)
-Türkiye'de
Sahibi Bulundukları Konutları Kiralamak Suretiyle Kira
Geliri Elde Eden Yabancılar İçin Kira Geliri Beyan Rehberi
Rehbere
ulaşmak için
tıklayınız..(06.03.2007)w
BU KİTAPÇIKTA NELER BULACAKSINIZ?
Gerçek kişilerce 2004 yılında elde edilen menkul sermaye
iratlarının beyan edilip edilmeyeceğine, beyan edilmesi
halinde beyannamenin verilmesi ve verginin ödenmesine ilişkin
açıklamalar bu kitapçıkta yer almaktadır.
KİTAPÇIKTA HANGİ GELİRLERİN BEYANINA İLİŞKİN AÇIKLAMALAR YER
ALIYOR?
Menkul sermaye iratlarına yönelik olarak hazırlanan bu
kitapçıkta, aşağıda belirtilen gelirlerin beyanına ilişkin
açıklamaları bulacaksınız.
- Mevduat faizleri
- Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri ile diğer her türlü
tahvil ve bono faizleri
- Hisse senedi kar payları (temettü gelirleri)
- İştirak hisselerinden doğan kazançlar
- Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar
payları
- Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı
karşılığında ödenen kar payları
- Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine
ödenen kar payları
- Repo gelirleri
- Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz
gelirleri
- Alacak faizleri
- Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının
satışından elde edilen bedeller
- İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar
paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve
ayınlar
- Her çeşit senetlerin ıskonto edilmesi karşılığında alınan
ıskonto bedelleri
- Tüzel kişiliği haiz emekli sandıkları, yardım sandıkları ile
emeklilik ve sigorta şirketleri tarafından çeşitli adlar
altında yapılan ödemeler
BÜTÜN MENKUL SERMAYE İRATLARININ YILLIK BEYANNAME İLE BEYAN
EDİLMESİ ZORUNLU MUDUR?
2004 yılında elde edilen menkul sermaye iratlarının bir kısmı
tutarı ne olursa olsun, bir kısmı ise elde edilen gelirin
belirli bir tutarı aşmaması halinde yıllık beyanname ile beyan
edilmeyecektir.
Menkul sermaye iratlarının yıllık beyanname ile beyan edilip
edilmeyeceğine ilişkin açıklamalar aşağıda yer almaktadır.
TUTARI NE OLURSA OLSUN BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL SERMAYE
İRATLARI
Aşağıda belirtilen gelirler tutarı ne olursa olsun beyan
edilmez. Diğer gelirler nedeniyle verilen beyannameye de dahil
edilmez.
1. Vergi kesintisine tabi tutulmuş olan,
- Mevduat faizleri,
- Özel finans kurumlarınca kar ve zarara katılma hesabı
karşılığında ödenen kar payları,
- Repo gelirleri,
- Menkul kıymetler yatırım fonlarının katılma belgelerine
ödenen kar payları.
2. 07/10/2001 tarihinden itibaren düzenlenen şahıs sigorta
poliçeleri dolayısıyla elde edilen menkul sermaye iratları.
3. Kurumlar vergisi mükelleflerince 31/12/1998 ve daha önceki
tarihlerde sona eren hesap dönemlerinde elde edilen
kazançların dağıtımı halinde, gerçek kişilerce elde edilen kar
payları.
4. Kurumların karlarını sermayeye eklemek suretiyle
gerçekleştirdikleri kar dağıtım işlemlerinde gerçek kişi
ortaklarca elde edilen kar payları.
BELİRLİ BİR TUTARI AŞMAMASI HALİNDE BEYAN EDİLMEYECEK MENKUL
SERMAYE İRATLARI
Geliri sadece menkul sermaye iratlarından ibaret olan
mükelleflerin elde ettikleri menkul sermaye iratlarının gayri
safi tutarları toplamının 14 milyar lirayı (14 bin YTL)
aşmaması halinde, vergi kesintisine tabi tutulmuş olanlar
beyan edilmeyecektir.
Vergi uygulamasında, kesinti oranı sıfır olarak belirlenmiş
kazançlar vergi kesintisine tabi tutulmuş kabul edilmektedir.
Menkul sermaye iratlarının gayri safi tutarları toplamının
belirlenen haddi aşıp aşmadığının tespitinde, tutarı ne olursa
olsun beyan edilmeyecek olan menkul sermaye iratları dikkate
alınmayacaktır.
Elde edilen gelirin 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşmaması
halinde beyan edilmeyecek menkul sermaye iratları aşağıda
belirtilmiştir.
- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut
İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul
kıymetlerden sağlanan gelirler.
- Tam mükellef kurumlardan elde edilen kar payları.
Elde edilen gelirin 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşması
halinde bu gelirlerin tamamı (istisna edilen tutarlar hariç)
yıllık beyanname ile beyan edilecektir.
Menkul sermaye iratları toplamının 14 milyar lirayı (14 bin
YTL) aşıp aşmadığının tespitinde indirim oranı ve istisna
uygulanabilecek menkul sermaye iratlarının, indirim oranı ve
istisna uygulandıktan sonra kalan kısımlarının dikkate
alınması, bu iratların beyan edilmesinin gerektiği durumlarda
ise indirim oranı ve istisna uygulandıktan sonra kalan
kısımlarının beyan edilmesi gerekmektedir.
Yukarıda belirtilen gelirlerden, dövize, altına veya başka bir
değere endeksli olanlar ile döviz cinsinden ihraç edilenler
hariç her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile menkul
kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar payları,
indirim oranı uygulamasından, Devlet tahvili ve Hazine bonosu
faizleri (26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilenler hariç)
ile tam mükellef kurumlardan elde edilen kar payları, ayrıca
istisna uygulamasından yararlanmaktadır.
İndirim oranı ve istisna uygulamasına ilişkin açıklamalara
ileride yer verilmiştir.
Türkiye’de vergi kesintisine tabi olmayan ve istisna
uygulanmayan aşağıda belirtilen menkul sermaye iratlarının 750
milyon liralık (750 YTL) tutarı aşmaması halinde, bu iratlar
beyan edilmeyecektir.
- Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz
gelirleri
- Hisse senetleri ve tahvillerin vadesi gelmemiş kuponlarının
satışından elde edilen bedeller
- İştirak hisselerinin sahibi adına henüz tahakkuk etmemiş kar
paylarının devir ve temliki karşılığında alınan para ve
ayınlar
- Her çeşit senetlerin ıskonto edilmesi karşılığında alınan
ıskonto bedelleri
- Her nevi alacak faizleri
- Yurt dışından elde edilen diğer menkul sermaye iratları.
750 milyon liralık (750 YTL) tutar bir istisna olmayıp,
gelirin beyan edilip edilmeyeceğine yönelik tespitte dikkate
alınacak bir haddir. Bu had yukarıda belirtilen gelirlerin her
biri için ayrı ayrı uygulanmayacak olup, bu gelirler ile vergi
kesintisine tabi olmayan ve istisna uygulanmayan menkul ve
gayrimenkul sermaye iratlarının toplam tutarı dikkate alınarak
hesaplanacaktır.
Gelir Vergisi Kanununda bazı menkul sermaye iratlarının
enflasyondan arındırıldıktan sonra kalan tutarlarının
vergilendirilmesi öngörülmüştür. Enflasyondan arındırmaya
ilişkin indirim oranı 2004 yılı için % 43,8 olarak
belirlenmiştir.
2004 takvim yılında elde edilen menkul sermaye iratlarından;
- Her nevi tahvil ve Hazine bonosu faizleri ile Toplu Konut
İdaresi ve Özelleştirme İdaresince çıkarılan menkul
kıymetlerden sağlanan gelirler,
- Her nevi alacak faizleri,
- Menkul kıymetler yatırım ortaklıklarından sağlanan kar
payları
indirim oranı uygulanmak suretiyle beyan edilecektir.
Beyanname verme sınırı olan 14 milyar liranın (14 bin YTL)
hesabında, indirim oranı uygulanabilecek menkul sermaye
iratlarının tutarı, indirim oranı uygulandıktan sonra kalan
kısımlar itibariyle dikkate alınacaktır. Bu durumda, başkaca
beyanı gereken gelirlerin bulunmaması halinde, indirim oranı
uygulamasından yararlanabilecek menkul sermaye iratlarından,
gayri safi tutarları toplamı 24.911.032.028 TL.’nı (24.911,03
YTL) aşmayan tutarlar için yıllık beyanname verilmeyecektir.
Ticari işletmelere dahil kazanç ve iratlar için indirim oranı
uygulanması söz konusu değildir.
DEVLET TAHVİLİ VE HAZİNE BONOLARINDAN ELDE EDİLEN GELİRLERDE
İSTİSNA UYGULAMASI NASIL OLACAKTIR?
26/07/2001-31/12/2004 tarihleri arasında ihraç edilen Devlet
tahvilleri ve Hazine bonolarının faiz gelirleri ile elden
çıkarılmasından sağlanan diğer kazançlar toplamının 2004
yılında 156 milyar 505 milyon 290 bin lirası (156.505,29 YTL)
gelir vergisinden istisna edilmiştir. İstisna kapsamına giren
söz konusu kazançlar için yıllık beyanname verilmeyeceği gibi,
diğer gelirler dolayısıyla verilecek yıllık beyannameye de bu
kazançlar dahil edilmeyecektir.
2004 yılında elde edilen ve gayrisafi tutarı (26.07.2001
tarihinden itibaren TL cinsinden ihraç edilenler)
303.390.195.729 TL.’nı (303.390,20 YTL) aşmayan Devlet tahvili
ve Hazine bonosu faiz gelirleri beyan edilmeyecektir.
İstisna, faiz gelirleri ile elden çıkarma dolayısıyla elde
edilen diğer kazançlar toplamına uygulanacaktır. Bir gerçek
kişinin, hem faiz hem de elden çıkarma dolayısıyla elde ettiği
kazancının bulunması ve gelir toplamının istisna sınırını
aşması halinde, istisnanın hangi kazanca uygulanacağı
serbestçe belirlenebilecektir.
İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma
dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar açısından ise maliyet
bedeli endekslenmesi uygulandıktan sonra bulunan tutara
uygulanacaktır.
İstisna, sadece gerçek kişilerce elde edilen kazançlar
yönünden geçerli olup, ticari işletmelere ait olan bu tür
gelirlere uygulanmayacaktır.
KAR PAYLARININ VERGİLENDİRİLMESİ VE BEYANI NASIL OLACAKTIR?
Gerçek kişilerce, tam mükellef kurumlardan elde edilen ve
Gelir Vergisi Kanunu uygulaması bakımından kar payı sayılan
gelirler aşağıdaki gibidir:
- Her nev’i hisse senetlerinin kar payları
- İştirak hisselerinden doğan kazançlar
- Kurumların idare meclisi başkan ve üyelerine verilen kar
payları.
Tam mükellef kurumlardan elde edilen ve yukarıda sayılan kar
paylarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar
vergiye tabi gelir olarak dikkate alınacaktır. Beyana tabi
başka gelirlerin bulunmaması halinde, gelir 14 milyar lirayı
(14 bin YTL) aşıyor ise beyan edilecektir.
Beyan edilen tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden,
kurum bünyesinde karın dağıtımı aşamasında yapılan vergi
kesintisinin tamamı mahsup edilecektir. Söz konusu kesinti
oranı, halka açık olan ve olmayan tüm şirketler için %10
olarak uygulanmakta olup, mahsup sonrası kalan tutar genel
hükümler çerçevesinde ret ve iade edilecektir.
Kurumların 31/12/1998 ve daha önceki tarihlerde sona eren
hesap dönemlerinde elde ettikleri kazançlarını dağıtmaları
halinde, gerçek kişilerce elde edilen bu kar payları, tutarı
ne olursa olsun yıllık beyanname ile beyan edilmeyecektir.
01/01/1999-31/12/2002 tarihleri arasında sona eren hesap
dönemlerine ilişkin olup, kurumlar vergisinden istisna edilmiş
kazançlar ile Gelir Vergisi Kanununun Geçici 61 inci maddesi
kapsamında vergi kesintine tabi tutulmuş olan yatırım indirimi
istisnasından yararlanan kazançların dağıtılması halinde,
gerçek kişilerce elde edilen kar paylarının net tutarına elde
edilen kar payının 1/9’u eklendikten sonra bulunan tutarın
yarısı vergiye tabi gelir olarak dikkate alınacaktır. Beyan
edilen tutarın 1/5’lik kısmı hesaplanan gelir vergisinden
mahsup edilecektir.
KİMLER BEYANNAME VERECEK?
2004 yılında beyan edilmesi gereken menkul sermaye iradı elde
edenler yıllık beyanname verecektir. Yıllık beyanname ile
beyan edilmesi gereken menkul sermaye iratlarından bazılarına
ilişkin bilgiler aşağıda tablo halinde gösterilmiştir.
Bu tablo, mükelleflerin menkul sermaye iratları dışında,
beyanı gereken başkaca gelirlerinin olmadığı varsayılarak
hazırlanmıştır.
26/07/2001 tarihinden önce Türk Lirası cinsinden ihraç edilen
Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri İndirim oranı (%43,8)
uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar (14 bin YTL) lirayı
aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden itibaren Türk Lirası cinsinden ihraç
edilen Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri İndirim oranı
(%43,8) ve 156 milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29
YTL) istisna uygulandıktan sonra kalan tutar 14 milyar lirayı
(14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilen dövize, altına veya
başka bir değere endeksli menkul kıymetler ile döviz cinsinden
Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri İndirim oranı ve 156
milyar 505 milyon 290 bin liralık (156.505,29 YTL) istisna
uygulanmayacak olup, elde edilen menkul sermaye iratlarının
toplam tutarı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname
verilecektir.
26/07/2001 tarihinden sonra ihraç edilen dövize, altına veya
başka bir değere endeksli (döviz cinsinden ihraç edilenler
dahil) Devlet tahvili ve Hazine bonosu faizleri İndirim oranı
uygulanmayacak olup, 156 milyar 505 milyon 290 bin
liralık(156.505,29 YTL) istisna uygulan dıktan sonra kalan
tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname
verilecektir.
Her nev’i alacak faizleri İndirim oranı (%43,8) uygulaması
sonucu kalan tutarın 750 milyon lirayı (750 YTL) aşması
halinde beyan edilecektir.
Kıyı bankacılığından (off-shore bankacılık) elde edilen faiz
gelirleri 750 milyon liralık (750 YTL) tutarı aşması halinde
tamamı için beyanname verilecektir.(TL cinsinden açılmış
hesaplardan elde edilen faiz gelirlerinde indirim oranı
uygulaması sonucu kalan tutar dikkate alınacaktır.)
Türkiye’de elde edilen kar payları Elde edilen kar payının
brüt tutarının yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan
tutar 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname
verilecektir.
1999-2002 tarihleri arasında sona eren hesap dönemlerinde elde
edilen, kurumlar vergisinden istisna kazançlar ile yatırım
indirimi istisnasından yararlanan kazançların dağıtımı halinde
gerçek kişilerce elde edilen kar payları Elde edilen kar
payının net tutarına bu tutarın 1/9’u eklenerek bulunacak
tutarın yarısı gelir vergisinden istisna olup, kalan tutar 14
milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa beyanname verilecektir.
Yukarıda belirtilenlerin bir arada elde edilmesi Vergi
kesintisine tabi olmayan menkul sermaye iratları tutarı 750
milyon lirayı (750 YTL) aşıyorsa tamamı beyan edilecektir.
Vergi kesintisine tabi menkul sermaye iradı ile kesintiye tabi
olmayan iradın toplamı 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aşıyorsa
tamamı için beyanname verilecektir.
YURT DIŞINDA YAŞAYAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA BEYANNAME
VERECEK?
Çalışma veya oturma izni alarak altı aydan daha fazla bir
süredir yurt dışında yaşamakta olan Türk vatandaşları,
Türkiye’de elde ettikleri vergi kesintisine tabi menkul
sermaye iratları için tutarı ne olursa olsun beyanname
vermeyeceklerdir. Bu vatandaşlarımız Türkiye’de elde ettikleri
ve vergi kesintisine tabi tutulmamış menkul sermaye iratları
için beyanname vereceklerdir.
AİLE BİREYLERİNİN ELDE ETTİĞİ MENKUL SERMAYE İRATLARININ
BEYANI NASIL OLACAK?
Menkul sermaye iradı elde eden aile bireylerinin (eş ve çocuk)
beyanname verip vermeyeceği, her bireyin kendi durumu önceki
bölümlerde yapılan açıklamalar çerçevesinde değerlendirilerek
belirlenecektir. Beyan edilmesi gereken herhangi bir gelirin
varlığı halinde beyanname, geliri elde eden aile bireyi adına
düzenlenerek imzalanacaktır.
Beyanname vermek zorunda olan kişinin küçük veya kısıtlı
olması ya da mümeyyiz olmaması hallerinde beyanname, yine
geliri elde eden adına düzenlenmekle birlikte, bu kişiler
adına veli, vasi veya bu kişileri temsile yetkili kayyım
tarafından imzalanacak ve hangi sıfatla imzalandığı
beyannamede belirtilecektir.
BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?
1 Ocak- 31 Aralık 2004 döneminde elde edilen beyana tabi
menkul sermaye iratlarının 2005 yılının Mart ayının (1 Mart –
15 Mart) onbeşinci günü akşamına kadar verilecek gelir vergisi
beyannamesi ile beyan edilmesi gerekmektedir.
Beyanname mükellefin ikametgahının bulunduğu yer vergi
dairesine verilecektir.
KESİLEN VERGİLERİN MAHSUBU NASIL YAPILACAK?
Menkul sermaye iratları üzerinden kesilen vergilerden
beyannameye dahil edilen gelire isabet eden kısım, beyanname
üzerinden hesaplanan vergiden mahsup edilecektir.
Kar paylarının beyan edilmesi durumunda ise, beyan edilen
tutar üzerinden hesaplanan gelir vergisinden, kar paylarının
dağıtımı aşamasında kurum bünyesinde yapılan vergi
kesintisinin tamamı mahsup edilecektir.
BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA PARA BİRİMİ OLARAK YENİ TÜRK
LİRASI ESAS ALINACAKTIR.
2004 yılında elde edilen gelirler için 2005 yılında verilecek
gelir vergisi beyannamelerinin doldurulmasında Yeni Türk
Lirası para birimi esas alınacaktır.
Bu rehberde yer alan örneklerde hesaplamalar hem Türk Lirası
hem de Yeni Türk Lirası olarak gösterilmiştir.
VERGİ NE ZAMAN VE NEREYE ÖDENECEK?
Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi, 2005 yılının
Mart ve Temmuz aylarında iki eşit taksitte ödenecektir.
Hesaplanan vergi, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine
ödenebileceği gibi, vergi tahsiline yetkili banka şubelerine
de ödenebilecektir.
2004 TAKVİM YILI GELİRLERİNE UYGULANANACAK
VERGİ TARİFESİ
ÖRNEK 1: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen
Devlet Tahvili Faiz Gelirinin Beyanı)
Bayan (A), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan
Devlet tahvilinden 2004 yılında brüt 24 milyar lira (24 bin
YTL) tutarında faiz geliri elde etmiştir. Elde edilen Devlet
tahvili faiz gelirine indirim oranı uygulandıktan sonra kalan
tutar [24.000.000.000-(24.000.000.000x
%43,8)]=13.488.000.000.-TL’dır. ([24.000 YTL – (24.000 YTL X
%43,8) ]= 13.488 YTL)
Devlet tahvili faiz geliri, sıfır oranında vergi kesintisine
tabi olduğundan ve tutarı beyan sınırı olan 14 milyar lirayı
(14 bin YTL) aşmadığından yıllık beyanname verilmeyecektir.
ÖRNEK 2: (26/07/2001 Tarihinden Önce Döviz Cinsinden İhraç
Edilen Devlet tahvili (Eurobond) Faiz Gelirinin Beyanı)
Bay (B), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan döviz
cinsinden Devlet tahvilinden 2004 yılında 60 milyar lira
(60.000 YTL) faiz geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz geliri sıfır oranda vergi kesintisine
tabidir.
Bay (B)’nin elde ettiği faiz geliri, döviz cinsinden Devlet
tahvilinden kaynaklandığı için bu gelire indirim oranı
uygulanmayacaktır. Ayrıca, söz konusu tahvilin ihraç tarihi
26/07/2001 tarihinden önce olduğundan 156.505.290.000 liralık
(156.505,29 YTL) istisna da uygulanmayacak olup, elde edilen
gelir beyan sınırı olan 14 milyar lirayı (14 bin YTL)
aştığından beyan edilecektir.
Bu durumda ödenecek vergi aşağıdaki gibi olacaktır:
Devlet tahvili faizi .........................................
: 60.000.000.000 (60.000YTL)
Hesaplanan vergi (ödenecek vergi)........................ :
18.600.000.000 (18.600 YTL)
ÖRNEK 3: (26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç
Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirinin Beyanı)
Bayan (C), 2004 yılında ihraç tarihi 15/08/2003 olan Hazine
bonosundan 650 milyar lira (650.000 YTL) faiz geliri elde
etmiştir.
Hazine bonosu faiz gelirine indirim oranı (%43,8)
uygulandıktan sonra kalan tutardan, Hazine bonosunun
26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıması nedeniyle,
ayrıca 156.505.290.000 (156.505,29 YTL) liralık istisna
düşülecek ve kalan tutar 14 milyar liralık (14 bin YTL) beyan
sınırını aştığından, elde edilen hazine bonosu faiz geliri
beyan edilecektir. Hesaplama aşağıda gösterilmiştir.
ÖRNEK 4: (26/07/2001 Tarihinden Sonra İhraç Edilen Dövize
Endeksli Devlet Tahvili Faiz Geliri ile İşyeri Kira Gelirinin
Beyanı)
Bayan (D), 2004 yılında ihraç tarihi 17/10/2003 olan dövize
endeksli Devlet tahvilinden 250 milyar lira (250 bin YTL) faiz
geliri ile işyeri olarak kiraya verdiği gayrimenkulundan 24
milyar lira (24 bin YTL) brüt kira geliri elde etmiştir.
İşyeri için ödenen kira bedelleri üzerinden 5 milyar 280
milyon lira ( 5.280 YTL) gelir vergisi kesintisi yapılmıştır.
Bayan (D) işyeri kira geliri ile ilgili olarak götürü gider
yöntemini seçmiştir.
Bayan (D)’nin elde ettiği faiz geliri dövize endeksli Devlet
tahvilinden oluştuğu için bu gelire indirim oranı uygulanması
söz konusu değildir. Ancak, Devlet tahvilinin ihraç tarihi
26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarih olduğundan sadece
156.505.290.000 liralık (156.505,29 YTL) istisna düşülecek
olup, kalan tutar 14 milyar liralık (14 bin YTL) beyan
sınırını aştığı için Devlet tahvili faiz geliri olarak beyan
edilecektir.
Beyanı gereken faiz geliri tutarı 14 milyar lirayı (14 bin YTL)
aştığı için, bayan (D)’nin elde ettiği işyeri kira geliri
tutarı ne olursa olsun beyannameye dahil edilecektir.
Bay (E), tam mükellef bir kurum olan (Z) Anonim Şirketinden
2004 yılında brüt 60 milyar lira (60 bin YTL) tutarında kar
payı (temettü) elde etmiştir. Bu mükellefin başkaca geliri
bulunmamaktadır.
Elde edilen kar payı kurum bünyesinde %10 nispetinde vergi
kesintisine tabi tutulmuş olup, bu tutar 6 milyar liradır.
Bay (E)’nin elde ettiği kar payının yarısı gelir vergisinden
istisna olup, kalan yarısı 30 milyar liradır. Bu tutar beyan
sınırı olan 14 milyar lirayı (14 bin YTL) aştığı için beyan
edilecektir. Kurum bünyesinde yapılmış olan vergi kesintisinin
tamamı hesaplanan vergiden mahsup edilecektir.
Bu durumda, ödenecek vergi aşağıdaki gibi olacaktır:
ÖRNEK 6: (26/07/2001 Tarihinden Önce TL Cinsinden İhraç Edilen
Devlet Tahvili ve 26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden
İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz Gelirlerinin Beyanı)
Bayan (F), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş Devlet
tahvilinden 2004 yılında 20 milyar lira (20 bin YTL),
26/07/2001 tarihinden sonra ihraç edilmiş olan Hazine
bonosundan ise 280 milyar lira (280 bin YTL) faiz geliri elde
etmiştir.
Devlet tahvili faiz gelirine 26/07/2001 tarihinden önce ihraç
edilmesi sebebiyle sadece indirim oranı uygulanacak olup,
156.505.290.000 liralık (156.505,29 YTL) istisnanın
uygulanması mümkün değildir. 26/07/2001 tarihinden sonra ihraç
edilmiş olan Hazine bonosu faiz gelirine ise, hem indirim
oranı hem de 156.505.290.000 (156.505,29 YTL) liralık istisna
uygulanacak olup, bu durumda hesaplama aşağıdaki gibi
olacaktır:
Bayan (F)’nin 2004 yılında elde ettiği faiz geliri toplamı
beyan sınırı olan 14 milyar liranın (14 bin YTL) altında
kaldığından beyan edilmeyecektir.
ÖRNEK 7: (26/07/2001 Tarihinden Önce İhraç Edilen Dövize
Endeksli Devlet tahvili Faiz Geliri ile 26/07/2001 Tarihinden
Sonra TL Cinsinden İhraç Edilen Hazine Bonosu Faiz
Gelirlerinin Beyanı)
Bay (G), 26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmiş olan dövize
endeksli Devlet tahvilinden 2004 yılında 90 milyar lira (90
bin YTL), 26/07/2001 tarihinden sonra ihraç edilmiş Türk
Lirası cinsinden Hazine bonosundan ise 350 milyar lira (350
bin YTL) faiz geliri elde etmiştir.
Devlet tahvili faiz gelirine söz konusu tahvil dövize endeksli
olduğu için indirim oranı (%43,8) uygulanmayacağı gibi,
26/07/2001 tarihinden önce ihraç edilmesi nedeniyle
156.505.290.000 liralık (156.505,29 YTL) istisna da
uygulanmayacaktır.
Türk Lirası cinsinden olan Hazine bonosu faiz gelirine ise hem
indirim oranı hem de 156.505.290.000 (156.505,29 YTL) liralık
istisna uygulanacak olup, bu durumda hesaplama aşağıdaki gibi
olacaktır:
ÖRNEK 8: (26/07/2001 Tarihinden Sonra TL Cinsinden İhraç
Edilen Hazine Bonosu Faiz Geliri ve Değer Artış Kazancının
Beyanı)
Bay (K), 10/01/2004 tarihinde iktisap ettiği (25/11/2003
tarihinde ihraç edilmiş) Hazine bonosundan 300 milyar lira
(300 bin YTL) faiz geliri ile aynı bonoların 700 milyar
liralık (700 bin YTL) kısmının 20/10/2004 tarihinde 850 milyar
liraya (850 bin YTL) elden çıkarılmasından 150 milyar lira
(150 bin YTL) değer artış kazancı elde etmiştir.
Bay (K)’nın elde ettiği menkul sermaye iradı (faiz geliri) ile
değer artış kazançlarına ilişkin Hazine bonolarının ihraç
tarihi 26/07/2001 tarihinden sonraki bir tarihi taşıdığından
156.505.290.000 (156.505,29 YTL) liralık istisna
uygulanacaktır.
İstisna; faiz gelirleri açısından indirim oranı, elden çıkarma
dolayısıyla elde edilen diğer kazançlar açısından maliyet
bedelinin (iktisap bedeli) endekslenmesi uygulandıktan sonra
bulunan tutara uygulanacaktır.
Bu durumda, Bay (K)’nın beyanı aşağıdaki gibi olacaktır:
Örneğimizde olduğu gibi, gerçek kişinin hem faiz hem de elden
çıkarma dolayısıyla elde ettiği kazancın bulunması ve gelir
toplamının istisna sınırını aşması halinde, istisnanın hangi
kazanca uygulanacağı mükellefçe serbestçe belirlenecektir.
ÖRNEK 9: Kurumlar vergisinden istisna kazançların dağıtılması
halinde elde edilen kar paylarının beyanı
Bay (L), (X) Anonim Şirketinin 2000 yılında kurumlar
vergisinden istisna olan kazancını 2004 yılında dağıtması
sonucunda net 40,5 milyar lira (40.500 YTL) kar payı elde
etmiştir. Söz konusu kar payları üzerinden karın dağıtımı
sırasında vergi kesintisi yapılmamıştır.
Kar payının net tutarına 1/9 oranındaki tutarın eklenmesi
sonucu bulunacak (40.500.000.000+40.500.000.000 x 1/9)=
45.000.000.000 liranın (40.500 YTL + (40.500 YTL x (1/9))
yarısı gelir vergisinden istisna tutulacak, kalan
22.500.000.000 liralık (22.500 YTL) tutar 14 milyarlık (14 bin
YTL) beyan sınırını aştığından beyan edilecektir. Ayrıca,
beyan edilen tutarın 1/5’i olan 4,5 milyar lira (4.500 YTL),
(22.500.000.000 x 1/5) (22.500 YTL x 1/5) kesinti yoluyla
alınmış bir vergi kabul edilerek hesaplanan gelir vergisinden
mahsup edilecektir.
Kar payı………………………………………. : 40.500.000.000 (40.500 YTL)
Kar payının 1/9’u ((40.500.000.000 x (1/9))
((40.500 YTL x (1/9) =)) : 4.500.000.000 (4.500 YTL)
Kar payı tutarı 45.000.000.000 (45.000 YTL)
Beyan edilmeyecek tutar ............................ :
22.500.000.000 (22.500 YTL)
[45.000.000.000 x (1/2)](45.000 YTL x1/2)
Beyan edilecek tutar……………………………….. 22.500.000.000 (22.500 YTL)
Hesaplanan Gelir Vergisi………………………….. : 5.750.000.000 (5.750
YTL)
Mahsubu gereken 1/5’lik tutar……………… … : 4.500.000.000 (4.500
YTL)
(22.500.000.000 x 1/5), (22.500 YTL x1/5=)
Ödenecek Gelir Vergisi……......................... :
1.250.000.000 (1.250 YTL)
ÖRNEK 10: Kar Payı ve Mesken Kira Gelirinin Beyanı
Bayan (M), tam mükellef kurum (X) Anonim Şirketinden 2004
yılında brüt 20 milyar lira (20 bin YTL) kar payı (temettü)
ile 15 milyar lira (15 bin YTL) mesken kira geliri elde
etmiştir.
Bayan (M) kira geliri ile ilgili olarak götürü gider yöntemini
seçmiştir.
Elde edilen kar payı kurum bünyesinde %10 nispetinde vergi
kesintisine tabi tutulmuş olup, bu tutar 2 milyar liradır (2
bin YTL).
Bayan (M)’ nin elde ettiği kar payının yarısı gelir
vergisinden istisna olduğundan kalan tutar olan 10 milyar lira
dikkate alınacaktır.
Elde edilen mesken kira gelirinin ise 1.800.000.000 liralık
(1.800 YTL) kısmı istisna olup, kalan tutar 13.200.000.000
lira (13.200 YTL), kesinti yoluyla vergilendirilmemiş
gayrimenkul sermaye iradı olarak, her halükarda beyan
edilecektir.
İstisna sonrası kalan 13.200.000.000 lira (13.200 YTL) ile
10.000.000.000 liralık (10.000 YTL) kar payı toplamı olan
23.200.000.000 lira (23.200 YTL), 14.000.000.000 liralık
(14.000 YTL) beyan sınırını aştığından, mesken kira geliri ile
birlikte kar payı da beyana dahil edilecektir.
Bu durumda, ödenecek vergi aşağıdaki gibi olacaktır:
Kar payı…………………………………….…….. : 20.000.000.000 (20.000 YTL)
İstisna tutarı (20.000.000.000x1/2 =)…………….. : 10.000.000.000
(10.000 YTL)
(20.000 YTL X ½ =)
Kalan tutar………………………………………………….. : 10.000.000.000 (10.000YTL)
Mesken kira geliri ………………………….….. : 15.000.000.000 (15.000 YTL)
İstisna Tutarı…………………………………………….…. 1.800.000.000 (1.800 YTL)
Kalan tutar………………………………………………….. : 13.200.000.000 (13.200 YTL)
Götürü gider (13.200.000.000 x %25 =)………… : 3.300.000.000
(3.300 YTL)
(13.200 YTL X %25 =)
Kalan tutar(13.200.000.000-3.300.000.000 =)... 9.900.000.000
(9.900 YTL)
(13.200 YTL – 3.300 YTL =)
Beyan edilecek tutar………………………….. : 19.900.000.000(19.900 YTL)
(9.900.000.000 + 10.000.000.000 =)
(9.900 YTL + 10.000 YTL =)
Hesaplanan vergi…………………………………………. : 4.970.000.000 (4.970 YTL)
Mahsubu gereken vergi………..…………….………… : 2.000.000.000 (2.000
YTL)
(20.000.000.000 x %10 =)
(20.000 YTL x %10 =)
Ödenecek gelir vergisi………………………….……….. : 2.970.000.000 (2.970
YTL)
ÖRNEK 11: 1998 ve öncesi yıllarda elde edilen karın 2004
yılında dağıtılmasından elde edilen kar payının beyanı
(Y) Anonim Şirketince 1998 yılında kurumlar vergisinden
istisna olan kazancın 2004 yılında dağıtılması sonucu, anılan
şirketin ortağı olan Bay (N) net 50 milyar lira (50.000 YTL)
kar payı elde etmiştir.
Bay (N)’nin beyanı gereken başka bir geliri bulunmamaktadır.
Kurumların 1998 ve öncesi yıllarda elde ettikleri kazançlarını
dağıtmaları halinde gerçek kişilerce elde edilen kar payları
tutarı ne olursa olsun beyan edilmeyecektir.
YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNİN
DOLDURULMASINDA DİKKAT EDİLECEK HUSUSLAR
Beyanname;
¨KARBON KAĞIDI KULLANILMADAN iki örnek doldurulacaktır.
Fotokopi ile çoğaltılan beyannameler kesinlikle
kullanılmayacaktır.
¨Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK MATBAA
HARFLERİ ile doldurulacaktır.
¨Kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacaktır.
¨Her kutuya bir harf veya rakam yazılacaktır.
¨Silinti ve kazıntı yapılmayacak, beyanname katlanmayacak ve
buruşturulmayacak, okunaklı düzenlemeye özen gösterilecektir.
¨Rakamlar arasına herhangi bir işaret konulmayacaktır.
BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR YAZILACAKTIR.
¨Sayısal ifadeler Romen Rakamı ile yazılmayacaktır.
¨Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler sağa yanaşık
olarak yazılacaktır.
¨Kelimeler arasında bir karakter boşluk bırakılacaktır.
¨Noktalama işaretinden sonra boşluk bırakılmayacaktır.
1- 4 No'lu alanlara kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında yazılı
olduğu şekilde ve kısaltmadan aynen yazılacaktır. Kimlik
bilgilerinin ayrılan alana sığmaması durumunda, isimler
sığdığı kadarıyla yazılacaktır.
5 No’lu doğum yeri alanına, İLÇE ADI YAZILACAKTIR. İLÇENİN
AYRI BİR ADI YOKSA İL ADI YAZILACAKTIR. KÖY VE BUCAK İSMİ
YAZILMAYACAKTIR.
6 No’lu uyruğu alanına, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar
T.C rumuzunu, başka ülke tabiyetinde olanlar ise, ülkelerinin
Uluslararası Trafik Kodunu yazacaklardır.
7 No’lu alanda doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak
belirtilecektir.
9 No’lu mesleği alanına mükellefin esas uğraş konusu
yazılacaktır. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise
ağırlıklı olan yazılacaktır.
11-12 No’lu adres alanına mahalle, cadde / sokak bilgileri
yazılacak ve POSTA KODU muhakkak belirtilecektir. Varsa
telefon numarası alan kodu ile birlikte yazılacaktır. Adres
bilgileri açık bir şekilde alanlara sığıyorsa kısaltma
yapmadan yazılacaktır. Alanlara sığmaması halinde anlaşılır
kısaltmalar yapılabilir.
2- KİRA GELİRİ ELDE EDENLER İÇİN YILLIK GELİR VERGİSİ
BEYANNAME DÜZENLEME REHBERİ (2005)
v Kira Gelirleri Olanlar, Bu Gelirlerini Mart Ayının 15 inci
Günü Akşamına Kadar Beyan Edeceklerdir.
v Sadece Kira Gelirlerini Beyan Edecek Olanlar, Tek Sayfalık
Yıllık Gelir Vergisi Beyannamesini Dolduracaklardır.
v Mesken Kira Gelirlerinin 1.800.000.000 Lirası (1.800 YTL)
Vergiden Müstesnadır.
v Kira Geliri Elde Edenler Bu Gelirlerini Beyan Etmedikleri
veya Eksik Beyan Ettikleri Takdirde 1.800.000.000 Liralık
(1.800 YTL) İstisnadan Yararlanamayacaktır.
v Kira Gelirinin Yanında Ticari, Zirai veya Mesleki Kazancını
Beyan Etmek Zorunda Olanlar 1.800.000.000 Liralık (1.800 YTL)
İstisnadan Yararlanamazlar.
KİMLER BEYANNAME VERECEK?
Beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret
olan mükelleflerden;
¨ Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri,
istisna tutarını [2004 yılı için 1.800.000.000 lirayı (1.800
YTL) ] aşanlar,
¨ İşyeri kira gelirleri üzerinden vergi kesintisi
yapılanlardan kira gelirlerinin brüt tutarı beyanname verme
sınırını [2004 yılı için 14 milyar lirayı (14 bin YTL) ]
aşanlar,
¨ Beyanname verme sınırı olan 14 milyar liranın (14 bin YTL)
aşılıp aşılmadığının tespitinde, gelir vergisi tevkifatına
tabi kira gelirleri ile mesken kira gelirinin gelir
vergisinden istisna edilen tutarı aşan kısmı birlikte dikkate
alınacaktır.
¨ Bir takvim yılı içinde elde ettiği tevkifata ve istisna
uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları toplamı
750 milyon lirayı (750 YTL) aşanlar,
¨ Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler.
Eşler ve çocukların kira gelirleri ayrı beyanname ile beyan
edilir.
KİMLER SADECE GAYRİMENKUL SERMAYE İRADINI BEYAN EDECEK?
Bir önceki bölümde belirtilen mükellefler, kira gelirlerini,
“beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından
ibaret olanlar için” hazırlanmış olan yıllık gelir vergisi
beyannamesi (1001 B) ile beyan edeceklerdir.
Beyana tabi kira geliri ile birlikte aşağıdaki gelirlerin de
elde edilmesi halinde, yukarıda belirtilen beyanname
doldurulur ve sadece kira geliri beyan edilir.
¨ Tevkifata tabi tutulmuş mevduat faizleri, repo gelirleri,
özel finans kurumlarınca kâr ve zarara katılma hesabı
karşılığında ödenen kâr payları ile menkul kıymetler yatırım
fonları katılma belgelerine ödenen kâr payları,
¨ Tek işverenden alınan tevkif suretiyle vergilendirilmiş
ücretler,
¨ Gerçek usulde tespit edilmeyen zirai kazançlar,
¨ İstisna hadleri içinde kalan kazanç ve iratlar.
YURT DIŞINDA ÇALIŞAN VATANDAŞLARIMIZ HANGİ DURUMDA SADECE KİRA
GELİRİ BEYANNAMESİ VERECEK?
Yurt dışında çalışan Türk vatandaşlarından Türkiye’de elde
ettiği beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından
ibaret olanlardan;
¨ Bir takvim yılı içinde elde ettiği konut kira geliri istisna
tutarını [2004 yılı için 1.800.000.000 lirayı (1.800 YTL) ]
aşanlar,
¨ Bir takvim yılı içinde elde ettiği, tevkifata ve istisna
uygulamasına konu olmayan gayrimenkul sermaye iratları,
¨ Diğer mal ve haklardan kira geliri elde edenler.
BEYANNAME NE ZAMAN VE NEREYE VERİLECEK?
¨ Mükellefler, 1 Ocak 2004 - 31 Aralık 2004 dönemine ait
beyana tabi gayrimenkul sermaye iradı gelirleri için 2005
yılının MART ayının 15 inci günü akşamına kadar
beyannamelerini vereceklerdir.
¨ Beyanname, mükellefin bağlı olduğu vergi dairesine
verilecektir. Mükellefler normal olarak ikametgahlarının
bulunduğu yerin vergi dairesine bağlıdırlar.
¨ Gayrimenkul sermaye iradının yanında beyana tabi diğer
gelirlerin de olması halinde, gayrimenkul sermaye iradı,
beyana tabi geliri sadece gayrimenkul sermaye iradından ibaret
olanlar için hazırlanmış olan yıllık gelir vergisi beyannamesi
(1001 B) ile beyan edilmeyecek, bu gelirler bütün gelirlerin
beyanı için kullanılan yıllık gelir vergisi beyannamesine
(1001 A) dahil edilecektir.
BEYANNAMENİN DOLDURULMASINDA PARA BİRİMİ OLARAK YENİ TÜRK
LİRASI ESAS ALINACAKTIR!
¨ 2004 yılında elde edilen gelirler için 2005 yılında
verilecek gelir vergisi beyannamelerinin doldurulmasında Yeni
Türk Lirası para birimi esas alınacaktır.
¨ Bu rehberde yer alan örneklerde hesaplamalar hem Türk Lirası
hem de Yeni Türk lirası olarak gösterilmiştir.
VERGİ NE ZAMAN, NEREYE ÖDENECEK?
¨ Beyanname üzerinden hesaplanan gelir vergisi MART ve TEMMUZ
aylarında olmak üzere 2 eşit taksitte ödenecektir.
¨ Hesaplanan vergi aşağıdaki yerlere ödenebilir:
§ Mükellefin bağlı bulunduğu vergi dairesine,
§ Bağlı olunan vergi dairesinin bulunduğu yerin belediye
sınırları dışındaki vergi dairelerine,
§ Yetkili banka şubelerine.
KİRA GELİRİ ELDE EDİLDİĞİ HALDE BEYANNAME VERİLMEZ VEYA EKSİK
BEYAN EDİLİRSE NE OLUR?
¨ Konutlardan elde edilen kira gelirleri beyan edilmez veya
eksik beyan edilirse, 1.800.000.000 liralık (1.800 YTL)
istisnadan yararlanılamaz.
¨ Beyan edilmesi gereken kira gelirinin bildirilmemesi
halinde, mükellef adına iki kat I’inci derece usulsüzlük
cezası kesilir ve gelir takdir komisyonunca takdir edilir.
¨ Takdir edilen gelir üzerinden, gelir vergisi ile vergi
cezası hesaplanır. Ayrıca gecikilen her ay için gecikme faizi
talep edilir.
¨ Bu şekilde tahakkuk eden vergi, ceza ve gecikme faizinin
tahakkuk tarihinden itibaren bir ay içinde ödenmesi
zorunludur. Ödenmediği takdirde, vergi dairesince ayrıca her
ay için ayrı ayrı gecikme zammı hesaplanmak suretiyle cebren
tahsil yoluna gidilir.(Ay kesirlerine isabet eden gecikme
zammı günlük olarak hesap edilir.)
KİRA GELİRİNDEN İNDİRİLEBİLECEK GİDERLER
Gayrimenkul sermaye iradında safi iradın saptanması için, kira
gelirlerinden indirilecek giderler konusunda seçilebilecek iki
yöntem vardır.
¨ Gerçek Gider Yöntemi
¨ Götürü Gider Yöntemi
Götürü veya gerçek gider yönteminin seçimi, taşınmaz malların
tümü için yapılır. Bunlardan bir kısmı için gerçek gider,
diğer kısmı için götürü gider yöntemi seçilemez.
GERÇEK GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA İNDİRİLECEK
GİDERLER NELERDİR?
¨ Gerçek gider yönteminin seçilmesi durumunda;
1- Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için
ödenen; aydınlatma, ısıtma, su ve asansör giderleri,
2-Kiraya verilen malların idaresi için yapılan ve
gayrimenkulün önemi ile mütenasip olan idare giderleri,
3- Kiraya verilen mal ve haklara ait sigorta giderleri,
4- Kiraya verilen mal ve haklar dolayısıyla yapılan ve bunlara
sarf olunan borçların faizleri ile konut olarak kiraya verilen
bir adet gayrimenkulün iktisap yılından itibaren 5 yıl süre
ile iktisap bedelinin % 5’i (iktisap bedelinin % 5’i
tutarındaki bu indirim, sadece ilgili gayrimenkule ait
hasılata uygulanacak, indirilmeyen kısım gider fazlalığı
sayılmayacaktır. 2000 yılından önce iktisap edilen konutlar
için indirimden yararlanılması mümkün bulunmamaktadır.),
5- Kiraya verilen mal ve haklar için ödenen, emlak vergisi,
resim, harç ve şerefiyelerle kiraya veren tarafından
belediyelere ödenen harcamalara katılma payları,
6- Amortismanlar,
7- Kiraya veren tarafından, kiraya verilen gayrimenkul için
yapılan onarım giderleri ile bakım ve idame giderleri ,
8- Kira ile tuttukları mal ve hakları kiraya verenlerin
ödedikleri kiralar ve diğer gerçek giderler,
9-Sahibi bulundukları konutları kiraya verenlerin kirayla
oturdukları konut veya lojmanların kira bedeli (yurt dışında
işçi olarak çalışan Türk vatandaşlarının yabancı ülkelerde
ödedikleri kira bedelleri hariç),
10-Kiraya verilen mal ve haklarla ilgili olarak sözleşmeye,
kanuna veya ilama istinaden ödenen zarar, ziyan ve
tazminatlar,
brüt kira tutarından indirilir.
Ancak, bu giderlerin vergiden istisna edilen tutara isabet
eden kısmı indirilemez.
GÖTÜRÜ GİDER YÖNTEMİNİN SEÇİLMESİ DURUMUNDA GİDER İNDİRİMİ
NASIL YAPILIR?
¨ Götürü gider yöntemini seçen mükellefler, (hakları kiraya
verenler hariç) kira gelirlerinden istisna tutarını düştükten
sonra kalan tutarın % 25’i oranındaki götürü gideri gerçek
giderlere karşılık olmak üzere indirebilirler.
¨ Ancak, bu usulü seçen mükellefler iki yıl geçmedikçe gerçek
gider yöntemine dönemezler.
KİRA GELİRLERİNE İSTİSNA NASIL UYGULANACAK?
¨ Bir konuta birden fazla kişinin ortak olması halinde, bu
konuttan elde edilen kira gelirlerinin vergilendirmesinde, her
bir ortak için 1.800.000.000 liralık (1.800 YTL) istisna ayrı
ayrı uygulanacaktır.
¨ Bir mükellefin birden fazla konuttan kira geliri elde etmesi
halinde, istisna kira gelirleri toplamına bir defa
uygulanacaktır.
2004 TAKVİM YILI GELİRLERİNE UYGULANACAK
VERGİ TARİFESİ
6.000.000.000 liraya (6.000 YTL ) kadar
.................................................... % 20
YILLIK GELİR VERGİSİ BEYANNAMESİNİN DOLDURULMASINDA DİKKAT
EDİLECEK HUSUSLAR
Beyanname ve gelir elde edilen gayrimenkul sayısının beşten
fazla olması halinde kullanılacak ek föy;
¨ KARBON KAĞIDI KULLANILMADAN İki örnek doldurulacaktır.
Fotokopi ile çoğaltılan beyannameler kesinlikle
kullanılmayacaktır.
¨ Mavi veya siyah tükenmez kalem kullanılarak BÜYÜK MATBAA
HARFLERİ ile doldurulacaktır.
¨ Kurşun kalem kesinlikle kullanılmayacaktır.
¨ Her kutuya bir harf veya rakam yazılacaktır.
¨ Silinti ve kazıntı yapılmayacak, beyanname ve ek föy
katlanmayacak ve buruşturulmayacak, okunaklı düzenlemeye özen
gösterilecektir.
¨ Rakamlar arasına herhangi bir işaret konulmayacaktır.
BİLGİLER İLGİLİ ALANA SIĞDIĞI KADAR YAZILACAKTIR.
¨ Sayısal ifadeler romen rakamı ile yazılmayacaktır.
¨ Alfabetik karakterler sola, sayısal karakterler sağa yanaşık
olarak yazılacaktır.
¨ Kelimeler arasında bir karakter boşluk bırakılacaktır.
¨ Noktalama işaretinden sonra boşluk bırakılmayacaktır.
1- 4 No.lu alanlara kimlik bilgileri, nüfus cüzdanında yazılı
olduğu şekilde ve kısaltmadan aynen yazılacaktır. Kimlik
bilgilerinin ayrılan alana sığmaması durumunda, isimler
sığdığı kadarıyla yazılacaktır.
5 No.lu doğum yeri alanına, İLÇE ADI YAZILACAKTIR. İLÇENİN
AYRI BİR ADI YOKSA İL ADI YAZILACAKTIR. KÖY VE BUCAK İSMİ
YAZILMAYACAKTIR.
6 No.lu adres alanına mahalle, cadde / sokak bilgileri
yazılacak ve POSTA KODU muhakkak belirtilecektir. Varsa
telefon numarası alan kodu ile birlikte yazılacaktır. Adres
bilgileri açık bir şekilde alanlara sığıyorsa kısaltma
yapmadan yazılacaktır. Alanlara sığmaması halinde anlaşılır
kısaltmalar yapılabilir.
7 No.lu alanda doğum tarihi gün, ay ve yıl olarak
belirtilecektir.
8 No.lu mesleği alanına mükellefin esas uğraş konusu
yazılacaktır. Birden fazla meslekle uğraş söz konusu ise
ağırlıklı olan yazılacaktır.
9 No.lu uyruğu alanına, Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olanlar
T.C rumuzunu, başka ülke tabiyetinde olanlar ise ülkelerinin
Uluslararası Trafik Kodunu yazacaklardır.
ÖRNEK 1
Mükellef Serdar KAYA, Ankara’da bulunan dairesini konut olarak
kiraya vermesi sonucu 2004 yılında 5 milyar 400 milyon lira
(5.400 YTL) kira geliri elde etmiştir.
Beyana tabi başka geliri bulunmayan mükellef, götürü gider
yöntemini seçmiştir.
Mükellefin kira gelirine ilişkin gelir vergisi aşağıdaki gibi
hesaplanacaktır
Gayrisafi İrat Toplamı 5.400.000.000 TL (5.400 YTL)
Vergiden İstisna Tutar 1.800.000.000 TL (1.800 YTL)
Kalan [5.400.000.000 TL-1.800.000.000 TL (5.400-1.800 YTL)]
3.600.000.000 TL (3.600 YTL)
% 25 Götürü Gider [3.600.000.000 TL (3600 YTL) x %25]
900.000.000 TL ( 900 YTL)
Vergiye Tabi Gelir
[3.600.000.000TL–900.000.000TL(3.600-900 YTL)] 2.700.000.000
TL (2.700 YTL)
Hesaplanan Gelir Vergisi 540.000.000 TL ( 540 YTL)
Ödenecek Gelir Vergisi 540.000.
